خانه / مقالات / کوبا در یک نگاه

کوبا در یک نگاه

محمد جواد دهقانی

کوبا کشوری تشکیل شده از مجمع الجزایری در دریای کارائیب که پایتخت آن هاوانا ، واحد پول ، پزو و زبان آنان اسپانیایی است.

همسایه ها : کوبا جزیره‌ای است که در میان دریای کارائیب و اقیانوس آتلانتیک شمالی قرار گرفته ‌است و مرز زمینی آن تنها با پایگاه دریائی ایالات متحده‌ است که خلیج گوانتانامو نام دارد.

 محل و اندازه و گستردگی کوبا:

جمهوری کوبا یک جزیره بزرگ است که با چندین جزیره کوچک دیگر در لبه شمالی دریای کارائیب واقع شده است و حدود ۱۶۰ کیلومتری جنوب فلوریدا است. کوبا ۱۱۰٫۸۶۰ کیلومتر مربع مساحت دارد و بزرگترین کشور در حوزه کارائیب به شمار می رود و بیش از نیمی از سرزمین های غربی را تشکیل می دهد.

کوبا را می توان از حیث بزرگی تقریبا برابر با ایالت پنسیلوانیا دانست هر چند کمی کوچکتر است. کوبا از فلوریدا بواسطه تنگه فلوریدا، از باهاماها و جامائیکا بوسیله کانال های مختلف ، از هائیتی بوسیله گذرگاه ویاندوارد و از مکزیک توسط کانال یوکاتان و خلیج مکزیک جدا شده است.

کوبا کلا ۲۷۳۵ کیلومتر خط ساحلی دارد. بزرگترین جزایر این کشور را  (Isla de la Juventud)که قبلا با نام پاینس شهرت داشت. این جزیره در جنوب غربی کوبا واقع شده و دارای مساحت ۲۲۰۰ کیلومتر مربع است. سایر جزایر مجموعا ۳۷۱۵ کیلومتر مربع مساحت این کشور را به خود اختصاص داده اند. هاوانا به عنوان پایتخت کوبا و در ساحل شمالی این کشور واقع شده است.

مکان شناسی:

زیبایی های کشور کوبا باعث شده این کشور به عنوان مروارید آنتیل ها شناخته شود. خطوط ساحلی خلیجی، صخره ها، تنگه ها، جزایر و سایر جاذبه های دیگر طبیعی در این کشور فراوان یافت می شوند. در امتداد ساحل جنوبی کوبا ، تلاقی زیادی از مناطق روستایی و ساحلی را می بینید مانند باتلاق مشهور زاپاتا(Zapata) که در این منطقه واقع شده است . بیش از نیمی از زمین های کوبا به صورت مسطح و نورد است و مابقی بصورت کوهستانی و تپه ای هستند، در کوبا حدود یک چهارم مساحت را کوه ها تشکیل می دهند.

شرق کوبا ارتفاعات کمتری دارد و کل این قسمت در سیطره منطقه سیرا مائسترا (Sierra Maestra) قرار دارد. در منطقه مرکزی کوه های تریدید قرار دارند که البته در اطراف آنها زمین های کشاورزی و مسطح زیادی دیده می شوند.

 دی لوس ارگانوس (Sierra de los Organos) در شمال سیرا مئیسته بزرگترین رودخانه کوبا به نام کائوتو (Cauto) جریان دارد که برای اهداف تجاری و کشتیرانی نیز از آن استفاده می شود.

آب و هوا:

به جز در کوه ها ، آب و هوای کوبا نیمه گرمسیری و معتدل است. میانگین دما ۲۱ درجه سانتیگراد در کمترین حالت و ۷۲ درجه سانتیگراد در بیشترین حالت قرار دارد. هاوانا میانگین هوایی حدودا ۲۵ درجه سانتیگرادی دارد. به دلیل ورزش بادهای موسمی و برفی دریایی مناطق ساحلی خنک تر هستند و معمولا برای سکونت بیشتر استفاده می شوند. فصل های بارانی کوبا از ماه مه تا اکتبر است که در مناطق کوهستانی تا ۱۸۰ میلی متر و در مناطق اطراف کوبا از بین ۹۰ تا ۱۴۰ میلی متر بارندگی سالیانه وجود دارد. کمترین بارندگی در گوانتانامو و حدود ۶۵ میلی متر سالیانه بارندگی است. ساحل شرقی کوبا اغلب محل ورزش بادهای شدید و طوفان های فصلی است که باعث خرابی های زیاد و زیان اقتصادی بالایی برای کوبا می شود.

گیاهان و جانوران:

کوبا کشور بسیار غنی از نظر جمعیت گیاهان و جانوران است، در کل می توان تعداد گیاهان گل دار این کشور را تنها نزدیک ۶۰۰۰ گونه طبقه بندی کرد. مناطق کوهستانی این کشور با جنگل های استوایی پوشانده شده است اما در سایر نقاط کشور محیطی کاملا سرسبز و بخصوص با پوشش گیاهی نخل را شاهد هستیم. درخت ملی کوبا نخل سلطنتی است که در ارتفاعات ۱۵ تا ۲۳ متر دیده می شود. پناهگاه های سیردلوس اوراگونو و جزیره یوونتوود یا همان جوانان از مناطق محافظت شده کوبا در جنوب شرقی ایالات متحده هستند. مناطق ساحلی پایین تر در کوبا مکناطق باتلاقی و با پوشش گیاهی درخت انبه است.

در کوبا حیوانات عظیم الجثه دیده نمی شوند و همه گونه های حیوانی کوبا از حیوانات کوچک هستند. مانند خفاش های گرمسیری، جوندگان، پرندگان و بسیاری از خزندگان و حشرات را در این کشور می توان دید. در کل در طبق امادهای سال ۲۰۰۲ در کوبا ۳۱ گونه پستاندار و ۸۶ گونه پرنده شناخته شده اند.

محیط کوبا:

در کوبا چندین سازمان حفاظت از محیط زیست وجود دارند که به ترتیب خدمات پارک ملی، کمیسیون ملی محیط زیست و مناطق طبیعی، سازمان ملی برنامه آموزش حفاظت از محیط زیست، اکادمی علوم کوبا و کمیسیون حفاظت محیط زیست هستند. در این کشور دو منطقه میراث جهانی ثبت شده در یونسکو و شش تپه طبیعی بی نظیر وجود دارد و کلا با احتساب این مناطق ۶۹ درصد از خاک و جنگل های کوبا محافظت می شوند.

مهم ترین مسئله محیط زیستی در کوبا مبارزه با جنگل زدایی و حفظ حیاط وحش است. به منظور حمایت از مبارزه با جنگل زدایی در این کشور دولت سیاست جایگزینی جنگل را جایگزین کرده است.

مشکل بعدی محیط زیستی در کوبا آلودگی خلیج هاوانا است. بیش از ۷۱ درصد از مردم دارای آب آشامیدنی هستند و از این آب به شدت در راستای اهداف ملی حمایت می شود.

بر اساس گزارشات سال ۲۰۰۶ اتحادیه بین المللی حفاظت از منابع طبیعی و محیط زیست (IUCN) گونه های در حال تهدید پستانداران ۱۱ گونه، ۱۸ گونه پرنده، ۷ گونه خزنده، ۴۷ گونه دو زیست، ۲۳ گونه ماهی، ۳ گونه بی مهرگان و ۱۶۳ گونه گیاه در کوبا بوده اند.

جمعیت:

جمعیت کوبا در سال ۲۰۰۵ توسط سازمان ملل متحد ۱۱٫۲۷۵٫۰۰۰ تخمین زده شد. کوبا از نظر جمعیت کشور ۷۲ جهان در بین ۱۹۳ کشور می باشد. در سال ۲۰۰۵ بیش از ۱۰ درصد از جمعیت را افراد بالای ۶۵ سال و ۲۱ درصد را افراد پایین تر از ۱۵ سال تشکیل می دادند. جمعیت مرد و زن یکسان دیده می شد و برای هر ۱۰۰ زن دقیقا ۱۰۰ مرد وجود داشت. بر اساس پیش بینی سازمان ملل تغییرات در جمعیت کوبا تاکنون باید حدود ۴ درصد رشد باشد که برای کوبا رضاییت بخش است. اما رشد بیشتر برای این کشور می تواند دردسرهایی داشته باشد و به همین دلیل مهاجرت به هاوانا از طرف دولت محدود شده است.

مطابق تخمین سازمان ملل ۷۶ درصد از مردم کوبا جمعیت شهری هستند و هاوانا به عنوان پایتخت کوبا جمعیتی حدود ۲٫۱۸۹٫۰۰۰ نفر داشت که چیزی حدود ۲۰ درصد از کل جمعیت کوبا را تشکیل می دهد. دیگر شهر های مهم کوبا بر اساس جمعیت را می توان سانتیاگو ، گوانتانامو و سانتاکلا را نام برد.

گروه های قومی کوبا:

حدود ۵۱ درصد از کل جمعیت کوبا دورگه ها تشکیل می دهند. سفید پوستان این کشور ۳۷ درصد و سیاهان ۱۱ درصد جمعیت را تشکیل می دهند.

حمل و نقل در کوبا :

کوبا از سال ۲۰۰۲ راه های حمل و نقل خود را گسترش داد . این کشور ۶۰۸۵۸ کیلومتر جاده دارد که بزرگراه مرکز این کشور با ۲۲۵۳ کیلومتر شهرهای پینار دل ریو با گوانتانامو را به هم وصل کرده و در مسیر خود از همه شهرهای بزرگ کوبا رد می شود. شبکه اتوبوس رانی در همه شهر های کوبا فعالیت زیادی دارد  و حمل و نقل جاده ای با کامیون ها به راحتی امکان پذیر است.

راه آهن کوبا ملی شده و مسیر اقیانوس شرقی تا غربی را با اتصال جزایر مختلف کوبا و به شکل استاندارد طی می کند. این راه آهن به شکل سراسری است و اغلب شهرها و جزایر کوبا را به همدیگر وصل کرده است.

کوبا با همکاری اتحاد جماهیر شوروی سابق کشتی های اقیانوس پیما و قایق های ماهیگیری زیادی را راه اندازی کرد و برای اولین بار در سال ۱۹۶۰ یک بندر ماهیگیری بزرگ در خلیج هاوانا احداث کرد. کم کم بر بنادر این کشور افزوده شد و مهم ترین بنادر این کشور مانند هاوانا، سینفوگوس، ماریل ، سانتیاگو  دو کوبا، نوایتاس و ماتانز  محل لنگر اندازی کشتی های بزرگ دنیا از کشور هایی همچون شوروی، انگلستان ، اسپانیا و اروپای شرقی شد. کوبا ۲۴۰ کیلومتر آبراه های داخلی دریایی دارد.

در سال ۲۰۰۴ در کوبا ۱۷۰ فرودگاه وجود داشت  که از سال ۲۰۰۵ تاکنون ۷۸ مورد از آنها کنار گذاشته شده اند. اصلی ترین فرودگاه کوبا فرودگاه جوزه مارتی در هاوانا است. روزانه پرواز های داخلی زیادی بین هاوانا و شهر های بزرگ دیگر کوبا در این فرودگاه انجام می شود و برنامه های پرواز های بین المللی این فرودگاه هم بصورت هفتگی به کشورهای مختلف از جمله اسپانیا، مکزیک، مسکو، پراگ و جامائیکا انجام می شود.

ساختار دولت محلی:

کوبا دارای ۱۴ استان و ۱۶۹ شهرداری است.  قانون اساسی انتخاب شهرداران را که برای مدت ۲ سال انتخاب می شوند بر عهده مردم بالای سن ۱۶ سال و با رای گیری گذاشته است. مردم در این رای گیری نه تنها شهردار که نمایندگان مجلس و شوراها را هم انتخاب می کنند. شهردارها زیر نظر دولت مرکزی و بصورت آزادانه برای شهر های خود تصمیم گیری می کنند.

سیستم قضایی کوبا:

قانون اساسی ۱۹۷۶ دیوان عالی کشو را که شامل یک رئیس، یک معاون و سایر قضات است را به عنوان بالاترین مرجع قضایی کشور به رسمیت شناخت . همه اعضا دادگاه توسط مجلس ملی انتخاب و انتصاب می شوند. به غیر از این اعضا تمامی دادستان های کل و معاونان وکلا نیز توسط مجلس ملی تعیین می شوند. قوانین قضایی کوبا توسط شورای حکام  بررسی و تعیین می شود و تمامی این تصمیمات باید در دادگاه های شهر ها اجرایی شود. در کوبا همچنین ۷ دادگاه تجدید نظر ، دادگاه ای منطقه ای و دادگاه های مدنی و اجتماعی زیادی وجود دارد.  از دیگر مراجع قضایی دادگاه های نظامی هستند که برای امور ضد انقلابی و نظامی کاربرد دارند.

همکاری های بین المللی:

کوبا در ۲۴ اکتبر سال ۱۹۴۵ به عضویت سازمان ملل متحد در آمد.  این کشور همچنین عضوی از ECLAC و چندین سازمان تخصصی دیگر مانند FAO ، آژانس بین المللی انرژی اتمی ، IFAD، ILO، UNESCO، UNIDO و WHO است. کوبا در بسیاری از سازمان های بین المللی دیگر نیز همکاری و عضویت دارد که از ان جمله می توان به سیستم اقتصادی امریکای لاتین ، اتحادیه کشور های کوچک و … نام برد.

کوبا عمدتا یک کشور کشاورزی است و به طور سنتی تولید کننده برتر قند و شکر در دنیا است. سهم کشاورزی در تولید ناخالص داخلی این کشور ۲۴ درصد در سال های قبل بوده که این روز ها درصد زیادی یعنی حدود ۱۰ درصد کاهش نشان می دهد چرا که صنایع دیگری مانند صنعت گردشگری بخش مهم تری را در این کشور به خود اختصاص داده است.

اغلب رابطه تجاری کشور کوبا با کشور روسیه و جماهیر شوروی سابق بود. موضوع سرمایه گذاری خارجی در کوبا بخصوص پس از بحران اقتصادی شکر از سال ۲۰۰۰ به این طرف بیشتر شد و حدود ۴۰۰ سرمایه گذاری کلان خارجی در کوبا با مشارکت شرکت های مختلف خارجی انجام شد یعنی مبلغی حدود ۴٫۲ تا ۴٫۵ بیلیون دلار سرمایه گذاری که باعث بهبود شرایط اقتصادی در کوبا شد. در کل تغییرات صورت گرفته و تغییر استراتژی نگاه به اقتصاد تنها بواسطه شکر باعث رشد اقتصادی بهتر در کوبا شد و به نظر می رسد این تغییرات  با رویکرد نگاه به سرمایه گذاری خارجی در بخش های اقتصادی بخصوص حوزه های گردشگری و تولیدات صنعتی و تجارت شرایط بهتری را برای کوبا به همراه داشته باشد.

درآمد ملی کوبا:

به گزارش آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) در سال ۲۰۰۵ تولید ناخالص ملی  و داخلی کوبا در حدود ۳۷٫۱ میلیارد دلار تخمین شده شده است. این گزارش همچنین نرخ رشد تولید ناخالص داخلی کوبا را سالیانه ۵٫۵ درصد تخمین شده که برآورد می شود کشاورزی ۵٫۵ درصد ، صنعت ۲۶٫۱ و خدمات ۶۸٫۴ درصد از تولید ناخالص داخلی این کشور را شامل شوند.

نیروی کار کوبا:

طبق براوردهای سال ۲۰۰۵ ۴٫۶ میلیون نفر در کوبا نیروی کار وجود دارد که در بخش دولتی آن ۲۲ درصد و در بخش خصوصی ۷۸ درصد مشغول به کار هستند. نیروی شاغل در این کشور در بخش صنعت ۱۴٫۴ درصد ، در کشاورزی ۲۱٫۲ درصد، در خدمات ۶۴٫۴ درصد و نرخ بیکاری  ۱٫۹ درصد پیش بینی شده است.

همه کارگران کوبا زیر نظر اتحادیه کارگری و تحت کنترل کنفدراسیون کارگران کوبا حمایت می شوند. اتحادیه فعالیت هایی که که بدون هماهنگی و خارج از کنترل این سازمان باشد را ممنوع اعلام کرده و هر گونه اعتصاب و اعتراض در این کشور باید با هماهنگی این اتحادیه صورت بگیرد. حداقل دستمزد کارگران بسته به نوع فعالیت آنها تعیین می شود ولی کمتر از ۹ دلار در ماه در سال ۲۰۰۵ نبوده است.  پرداخت مستمری به بیمه تامین اجتماعی به منظور حمایت های درمانی و مراقبت های پزشکی و مسکن و غذا انجام می شود. مطابق قوانین کوبا ۸ ساعت فعالیت در روز تعریف می شود و هر کارگر یک روز در هفته می تواند استراحت داشته باشد، میزان مرخصی مجاز در سال یک ماه و پرداخت حقوق به کارگران زیر نظر قانون اساسی تضمین شده است. در هفته ۴۴ ساعت کار استاندارد است و شغل های خطرناک و مشاغل سخت ساعات کار کمتری دارند. حداقل سن شروع کار ۱۷ سال است که به دلیل نیاز به نیروی کار در سنین ۱۵ و ۱۶ سال هم منع قانونی دیده نمی شود. نوجوانان باید ساعات کار کمتری داشته باشند یعنی ۷ ساعت در روز و ۴۰ ساعت در هفته که همگی این موارد مطابق با قانون کار در کوبا تعریف شده است.

کشاورزی:

کوبا حدود ۳ میلیون هکتار زمین کشاورزی زراعی و ۷۵۰ هزار هکتار محصولات دائمی دارد.  در سال ۲۰۰۳ تخمین ها نشان می داد که ۱۳٫۱ درصد از مردم شاغل در حوزه کشاورزی فعال هستند. با این وجود عمده محصولات کشاورزی کوبا در بخش شرقی رشد می کنند و مهم ترین تولید کشاورزی کوبا نی شکر است. توتون دومین محصول مهم در کوبا که در مزارع کوچک بصورت کشت فشرده تولید می شوند. سایر محصولات کشاورزی مهم در کوبا به ترتیب عبارتند از پرتغال، سیب زمینی، قهوه، انبه، آناناس، زنجبیل، پاپایا و دانه های روغنی که سهم زیادی در صادرات کوبا دارند.

تولیدات دامی:

در بخش دولتی کوبا تولید شیر در سال ۲۰۰۴ به ۶۱۰٫۷۰۰ تن رسید  و تخم مرغ نیز سهمی معادل ۷۹۰۰۰ تن در این حوزه داشت. سایر محصولات دامی کوبا به ترتیب عبارتند از ۱٫۷ میلیون خوک، ۴۴۰۰۰۰ راس گاو، ۳٫۲ میلیون گوسفند، ۴۲۵۰۰۰ بز، ۱۸٫۴ میلیون جوجه و… .  کوبا همچنین در حوزه کارائیب بیشترین تولید عسل را به میزان ۷٫۲۰۰ تن در سال دارد.

صید ماهی:

آب های حوزه استحفاظی کوبا بالغ بر ۵۰۰ نوع ماهی خوراکی را در دل خود جای داده است. میزان صید ماهی در این آب ها در سال ۲۰۰۳ بالغ بر ۶۸٫۴۲۰ تن گزارش شد. گونه های پر طرفدار و اصلی محصولات دریایی که در کوبا صید می شوند عبارتند از خرچنگ دریایی و صدف دریایی. ناوگان دریایی کوبا دولتی است و شرکت های خصوصی نیز زیر نظر این ناوگان فعالیت می کنند. صادرات دریایی کوبا منبع درامد ارزی فراوانی برای این کشور است به طوری که درامد ارزی کوبا در سال ۲۰۰۳ از صید های دریایی بالغ بر ۶۴٫۴ میلیون دلار تخمین زده شد.

جنگلداری:

متاسفانه در دوران استعمار کوبا بخش عمده ای از جنگل های کوبا از بین رفت و حدود ۱۴ درصد کاهش داشت. این موضوع فرسایش خاک زیادی برای کوبا به همراه داشت. هر چند در بین سال های ۱۹۵۹ تا ۱۹۸۵ با سیاست های فیدل کاسترو ۱٫۸ میلیارد نهال کاشته شد تا حفظ منابع جنگلی و جلوگیری از فرسایش خاک سرعت بگیرد. از جمله نهال های کاشته شده در این مناطق در این مدت زمان را می تواند اکالیپتوس، کاج، ماجووا، دسر و کادورینا نام برد.  جنگل های کوبا  ۲٫۳۴۸٫۰۰۰ هکتار هستند و حدود ۲۱٫۴ درصد از کل مساحت کوبا را تشکیل می دهند. یکی از تولیدات مهم کوبا در حوزه جنگلداری تولید چوب های صنعتی و هیزم های مختلف است.

محصولات معدنی:

نیکل مهم ترین کالای معدنی کوبا است و بعد از نی شکر مهم ترین محصول این کشور در صادرات است.  ذخایر نیکل کوبا این کشور را در  چهارمین رده بزرگترین کشور های دنیا از حیث این ماده معدنی قرار داده است.  تغییرات اخیر در سیاست های ارزی کوبا باعث افزایش صادرات این ماده معدنی شده است. شرکت های کانادایی زیادی در این صنعت در کوبا مشارکت دارند. کبالت، اکسید، اکسید اهکی، سولفید و رسوبات آهنی از دیگر منابع معدنی کوبا هستند. همچنین باید به این موارد آمونیاک، کرومیت، طلا، گچ و نمک دریایی را هم افزود.

انرژی و برق:

کوبا دومین تولید کننده برق در منطقه کارائیب است. تولید برق این کشور فقط در منطقه پورتوریکو انجام می شود. در سال ۲۰۰۲ ظرفیت تولید برق در کوبا ۴٫۴۱۱ میلیون کیلو وات بوده که از این میزان ۴٫۳۵۴ میلیون کیلو وات از منابع حرارتی و ۰٫۰۵۷ میلیون کیلو وات از منابع آبی تولید شده است.در سال ۲۰۰۲ این میزان به ۱۴٫۷۷۱ میلیون کیلو وات خروجی برق تغییر پیدا کرد.

کوبا همچنین دومین کشور از نظر ذخایر هیدروکربنی در منطقه کارائیب است. طبق گزارش مجله نفت و گاز  در سال ۲۰۰۵ ذخایر ثبت شده کوبا برای این منبع ۷۵۰ میلیون بشکه بوده است . همچنین در طول دو دهه گذشته تولید نفت خام در کوبا به شدت رشد داشته به طوری که از ۱۶ هزار بشکه در روز امروزه بالغ بر ۶۷ هزار بشکه نفت خام تولید می شود. نفت کوبا از نوع نارنجی و سنگین است که باید تصفیه و پردازش شود.

ذخایر گاز طبیعی کوبا نیز طبق همان گزارش مجله نفت و گاز بالغ بر ۲۵۰۰ میلیارد فوت مکعب در سال ۲۰۰۵ بوده است.

صنعت:

در مارس سال ۱۹۶۸ تولیدات صنعتی کوبا ملی شد. صنعت ۳۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کوبا را تشکیل می دهد. عمده ترین صنایع کوبا مرتبط با تولید شکر و قند هستند اما تولیدات مواد غذایی مانند پنیر، ماست، کره، بستنی و آرد گندم  و یا محصولاتی همچون صابون، خمیر دندان، جعبه مقوایی، نوشیدنی های الکلی  و غیر الکلی ، پارچه، کفش،  توتون، موادشیمیایی، سیمان ، ماشین الات کشاورزی و … نیز وجود دارند.از اواسط دهه ۱۹۹۰ نیز ورود صنعت گردشگری به این حوزه با رشد فراوانی روبه رو بوده است.

علم و تکنولوژی:

در سال ۲۰۰۲ هزینه های صورت گرفته برای تحقیق و توسعه به حدود ۱۸۹٫۶ پزو کوبا و یا ۰٫۶۲ درصد تولید ناخالص داخلی در کوبا رسید. از این میزان ۶۰ درصد از منابع دولتی، ۳۵ درصد توسط کسب و کارهای آزاد و خصوصی و ۵ درصد توسط منابع خارجی تامین شد. در سال ۲۰۰۲ ۲٫۵۱۰ تکنیسین و ۵۳۸ محقق از هر یک میلیون نفر در فرایند تحقیق و توسعه فعال بودند.

آکادمی علوم کوبا در سال ۱۹۶۲ تاسیس شد. این سازمان به همراه وزارت کشاورزی مرکز اصلی تحقیقات در سراسر کوبا بوده اند.  موسسات آموزش عالی در زمینه علوم مختلف و مهندسی  بواسطه دانشگاه های مطرحی همچون هاوانا و دانشگاه مرکزی لاس ویلاس در رشد علم در کوبا تلاش های زیادی کردند.

تجارت داخلی:

مرکز تجاری اقتصادی کوبا پایتخت این کشور هاوانا است. سایر شهرها دارای مراکز بازار یابی و توزیع و تولید هستند ولی اهمیت هاوانا را ندارند. مثلا کاماگوئی مرکز گاو داری ها و تولید نیشکر است، سانتاکلارا کمربند تولیدی تنباکو است و سانتیاگو معدن مهمی در محصولات معدنی  است و حتی هالگوئین  مرکز کشاورزی و صنعتی کوبا محسوب می شود.

در سال ۱۹۶۲ با ایجاد قوانینی تمامی مشاغل خرد و کسب و کار ها بصورت قانونمند و ملی شدند. در سال ۱۹۸۴ اتحادیه خرده فروشان تاسیس شد و در سال ۲۰۰۲ بیش از ۲۰۰ هزار کشاورز مستقل شدند و ۱۰۰ هزار کسب و کار در کوبا به ثبت رسید.

به دلیل تحریم تجاری سازمان یافته ایالات متحده علیه کوبا و عدم توانایی کوبا به تامین اغلب خواسته های خود از شوروی سابق مقررات و سیاست های مصرفی کالا و خدماتی در کوبا پیاده سازی شد. اما پس از سال ۱۹۸۰ تقریبا تمامی نیاز ها در خود کوبا و یا از سمت کشور های هم پیمان مرتفع و اغلب کالاها و خدمات در دسترس بود.

تجارت خارجی:

کوبا روابط تجاری زیادی با کشورهای امریکا لاتین، کارائیب، آفریقا و آسیل و اروپا دارد. در سال ۱۹۸۹ کوبا در اقتصاد و تجارت خارجی خود با شوروی سابق به شکست خورد و این موضوع به دلیل وابستگی زیاد این کشور به شوروی و کشورهای بلوک شرق باعث خسران و ضررهای زیادی در کوبا شد. با این وجود بسیاری از جمهوری خواهان شوروی سابق همچنان مصر به حفظ روابط اقتصادی و تجاری با کوبا بودند و اولویت تجاری خود را با این کشور حفظ کردند.  اما در هر صورت کوبا تنوع در شرکا تجاری را در سال های اخیر در دستور کار خود قرار داده است.

کوبا تقریبا بیش از نیمی از درآمد ارزش خارجی خود را از طریق صادرات قند و شکر و عسل به دست می آورد. نیکل در درجه بعدی اهمیت صادراتی و سود اوری برای کوبا است و ۲۳ درصد از حجم صادرات این کشور را به خود اختصاص داده است.پس از آن ماهی با ۶٫۸ درصد ، تنباکو با ۵٫۶ درصد و گیاهان داروئی ۲٫۸ درصد می باشند. واردات این کشور بیشتر نفت، مواد غذایی و ماشین آلات صنعتی و مواد شیمیایی هستند.

عمده صادرات کوبا به کشورهای هلند با ۲۲٫۷ درصد، کانادا با ۲۰٫۶ درصد، چین با ۷٫۷ درصد، روسیه با ۷٫۵ درصد، اسپانیا با ۶٫۴ درصد، و ونزوئلا با ۴٫۴ درصد  و عمده واردات از اسپانیا با ۱۴٫۷ درصد، ونزوئلا با ۱۳٫۵ درصد و پس از آنها کشور های روسیه، هلند و چین می باشد.

بانکداری و اورق بهادار:

تمامی بانک های کوبا در سال ۱۹۶۰ ملی شدند. بانک ملی کوبا در سال ۱۹۴۸ تاسیس شد و در سال ۱۹۶۷ بازسازی گردید. مهم ترین بانک های تجاری کوبا عبارتند از Banco Financiero International و Banco Popular dul Ahorro .

مبادلات با اوراق بهادار در کوبا وجود ندارد. در اقتصاد داخلی کوبا  تلاش برای کاهش یارانه های شرکتی باعث افزایش تقاضا برای سرمایه گذاری در صنایعی همچون گردشگری شد، موضوعی که دولت کمتر می توانست وارد آن شود.

بیمه:

تا ژانویه سال ۱۹۶۴ همه بیمه های کوبا ملی شدند. هر چند صنعت بیمه هیچ گاه بیش از ۱ درصد از درامد ملی را به خود اختصاص نداده است ولی به دنبال ساختار اقتصادی نوین فرصت های جدیدی برای سرمایه گذاری در این صنعت به وجود امد. در سال ۱۹۹۷ شرکت های بیمه خارجی فراوانی در کوبا سرمایه گذاری کردند و توانستند دیدگاه مردم کوبا را نسبت به بیمه خصوصی و بیمه فردی بهبود بخشیده و موفق باشند. به دنبال بیمه درمانی بیمه های مسافرت، بازنشستگی و زندگی و عمر هم به تازگی به شدت در این کشور مورد توجه قرار گرفته است. اما به این وجود هیچ یک از طرح های بیمه خصوصی نمی توانند جای بیمه تامین اجتماعی در کوبا را بگیرند. بیمه هایی مانند بیمه شخص ثالث برای خودرو ها در کوبا الزامی است.

مالیات:

مطابق با قوانین مالیاتی سال ۱۹۶۲ مالیات هایی برای درامد های زیاد، حمل و نقل زمینی، نقل و انتقال ملک، اسناد مالیاتی، مالیات بر کالاهای مصرفی و مالیات بر سرمایه گذاری داخلی و خارجی دیده شده اند.

سرمایه گذاری خارجی:

فیدل کاسترو در فوریه سال ۱۹۶۰ اعلام کرد که سرمایه گذاری خارجی در کوبا تنها در صورتی مورد قبول است که بتواند به دولت کوبا کمک کند. شرکت هایی که این سرمایه گذاری ها را انجام می دهند باید شرکت های ملی کشور های مختلف باشند تا وابستگی به شرکت های خصوصی برای کوبا به همراه نداشته باشد. هر گونه سرمایه گذاری خارجی جدید باید توسط هیئت مدیره مرکزی تائید شود.

از اواسط دهه ۱۹۶۰ اغلب دارایی ها و سرمایه های متعلق به ایالات متحده از کوبا جمع آوری شدند . دلیل آن روابط سیاسی و شرایط ناسیونالیسمی بود که در کوبا حاکم شده بود. با این وجود هر چند قوانین دولتی سختگیرانه ای در کوبا وجود داشت ولی باز هم برخی از شرکت های بین المللی شرایط سرمایه گذاری خود را در این کشور حفظ کردند.

بین سال های ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۰ عمده سرمایه گذاری های خارجی در کوبا تنها به کشور های اروپای شرقی و شوروی محدود شده بود اما پس از ان یعنی در سال های ۱۹۷۰ تا ۱۹۸۲ تلاش های زیادی برای توسعه سرمایه گذاری خارجی در کوبا به سایر کشور ها اجازه داد در این کشور سرمایه گذاری کنند و کشور هایی همچون ژاپن،کانادا و کشور های اروپای غربی تحت این قوانین جدید در کوبا سرمایه گذاری کردند. با این حال اجازه سرمایه گذاری به شرکت های خصوصی همچنان بیش از ۴۹ درصد از سهام را شامل نمی شد.

از سال ۱۹۹۰ دولت کوبا ضرورت باز کردن درب های اقتصادی خود را برای سرمایه گذاری خارجی  از طریق سرمایه گذاری کامل خارجی و یا بصورت شراکتی در این کشور مورد توجه قرار داد. به همین منظور سرمایه گذاری در صنایعی همچون شکر، تنباکو ، دارو ، نیکل، حمل و نقل و گردشگری برای شرکت های خارجی آزاد شد. در سال ۱۹۹۵ شرایط بازگشت کامل سرمایه و سود سرمایه گذاری برای شرکت ها و افراد خارجی به کلی تصویب شد.

همین موضوع باعث شد در سال ۱۹۹۸ بیش از ۳۲۲ سرمایه گذاری مشترک با بیش از ۵۰ کشور مختلف در کوبا انجام شود. علاوه بر این بسیاری از شرکت های خارجی قرارداد هایی را برای سرمایه گذاری در  حفر چاه های نفت در کوبا به امضا رساندند. در همین راستا جریان سرمایه گذاری مستقیم خارجی در کوبا در سال ۱۹۹۸ به ۱۵٫۲ میلیون دلار،  بالغ بر ۹ میلیون دلار در سال ۲۰۰۰ و بیش از ۴٫۶ میلیون دلار در سال ۲۰۰۱ اعلام شد. منابع اصلی سرمایه گذاری خارجی در کوبا در حال حاضر از کشور های کانادا، اسپانیا، فرانسه، ایتالیا، هلند و امریکای لاتین هستند.

توسعه اقتصادی:

تا سال ۱۹۵۹ سیاست سرمایه گذاری در کوبا یک سیاست آزادانه بود. مالکیت دولت عمدتا به خدمات داخلی تعلق داشت. در سال ۱۹۵۹ با در دست گرفتن قدرت توسط فیدل کاسترو اقتصاد بصورت مرکزی برنامه ریزی شد. ملی سازی زیادی صورت گرفت و تمامی صنایع ، معادن، پالایشگاه ها، ارتباطات  و حتی واردات و صادرات در دست دولت قرار گرفت.

در ابتدا تمرکز بر روی صنعتی شدن شکر و سایر صنایع بود اما با این حال شکر غالب شود. طرح توسعه ۱۹۷۵ تا ۱۹۸۰ کوبا اهداف تولیدی خاصی را برای کوبا تعیین کرد و نرخ رشد اقتصادی را ۶ درصد تعیین کرد ولی در سال ۸۰ اعلام شد که رشد واقعی نرخ برابر با ۴ درصد بوده است. همین موضوع باعث شد طرح های انگیزشی تغییر کند و  آزادی بیشتری به افراد داده شود. مقررات استخدام تغییر کرد و ریاضت های اقتصادی در کوبا تعیین شد که منجر به افزایش قیمت ها و درآمد داخلی دولت شد.

در سال های ۱۹۹۲ و ۱۹۹۳ قرارداد های سرمایه گذاری زیادی بین کوبا و روسیه به امضا رسید. همچنین در سال ۱۹۹۸ کوبا به عنوان عضو جدید صندوق بین المللی پول و بانک جهانی در آمد. کوبا همچنان به اصلاحات بازار کار و تولید و صنعت خود ادامه می داد و در دهه ۱۹۹۰ رشد اقتصادی خود را به تولید، گردشگری، معدن و خدمات گسترش داد. در واقع در سال ۹۰ گردشگری بیشتر جایگزین صادرات شکر شد و کم کم شرایط اقتصادی بهبود یافت. ایجاد بانک مرکزی جدید اصلاحات مالی  را به همراه داشت و در سال ۱۹۹۵ بخش خصوصی بیشتر وارد بازار شدند. در سال ۲۰۰۰ اقتصاد کوبا به لطف سرمایه گذاری های خارجی مناسب ادامه داد.

مسکن:

پس از سال ۱۹۵۹ ساخت و ساز در کوبا رشد چشم گیری داشت تا اینکه در حال حاضر با تقاضای جمعیت مواجه شده است. تقریبا ۱٫۳ میلیون واحد مسکونی  در طول این سال ها احداث شد. در دهه ۱۹۸۰ اغلب مردم دارای خانه های مستقل و  جداگانه بودند و سایر افراد در خانه های آپارتمانی و یا کلبه هایی که با چوب خرما ساخته می شد به نام هوهیوس(hohios) و یا کیاتریاس (و cyarterias) زندگی می کردند.

اغلب خانه ها بتنی و سیمانی و اجری بودن و برخی از آنها با چوب خرما و سایر چوب ها ساخته می شدند. تقریبا نیمی از این خانه ها دارای امکانات کامل بودند که بعضا امکانات خود را با سایر خانه ها شریک می شدند. در این بین حدود نیمی از خانه های خصوصی دارای حمام بودند و سایرین از حمام های عمومی استفاده می کردند.

شرایط ساخت مسکن در سال های گذشته از استانداردهای خوبی برخوردار بوده است. حدود ۸۷ درصد از خانه های شهری به عنوان خانه های خوب و منصفانه در ساخت و ساز طبقه بندی شده اند که این امار برای خانه های روستایی ۶۸ درصد است. در کوبا در حال حاضر بیش از ۸۰۰ طرح حمایتی و بازسازی مسکن وجود دارد که ۵۱ درصد این طرح ها دولتی و ۴۹ درصد خصوصی هستند.

اغلب ساختمان های کوبا را دولت ساخته ولی در این میان افراد و معماران و حتی شرکت های خصوصی نیز موضوع ساخت و ساز را انجام می دهند. ساختمان ها مطابق با قوانین کوبا باید با کیفیت باشند و هزینه کمی به همراه داشته باشند. در برنامه های ساخت این مساکن باید از مصالح بومی استفاده شود، موارد به کار رفته در ساختمان ها باید قابل تجدید برای ساخت و ساز مانند خاک رس و بامبو باشد و در کل دولت باید بر فرایند ساخت و ساز نظارت داشته باشد.

توریست، گردشگری و تفریحات:

تا قبل از سال ۱۹۶۰ گردشگری یکی از منابع مهم درآمدی دولت کوبا بخصوص از طرف گردشگران امریکایی بود. در سال ۱۹۶۰ و به دنبال انقلاب و تحولات کوبا  این صنعت با افول رو به رو شد. تاکید بر گردشگری خارجی  و توسعه ان دوباره در سال های ۱۹۷۶ تا ۱۹۸۰ شروع شد. در این سال ها ۲۵ هتل جدید بازگشایی شد و دولت از راه های مختلف برای توسعه گردشگری اقدام نمود.

کوبا به دلیل داشتن سواحل زیبا ، صخره های مرجانی با شکوه به خصوص در اطراف جزیره جوانان، و همچنین اماکن تاریخی فراوان مورد توجه بسیاری از گردشگران بوده و هست. شرایط صدور ویزا برای بازدید از کوبا تسهیل شد و بخصوص بازدید از شهر های هاوانا، ترینیداد و سانتیاگو خواستار زیادی داشت. در سال ۱۹۹۲ کوبا در  سازمان گردشگری کارائیب پذیرفته شد که بدینوسیله کشور های این حوزه برای ورود به کوبا نیازی به ویزا ندارند.

کوبا در حال حاضر وابسته و مستعمره هیچ کشور و سازمانی نیست و کاملا مستقل و بصورت خود مختار  و تحت حاکمیت یک دولت مدیریت می شود.

بازدید از کوبا به عنوان زیباترین کشور در منطقه کارائیب در ایران نیز بسیار خواهان دارد. داشتن یک تعطیلات فوق العاده در کوبا موضوعی است که با مدیریت و برنامه ریزی کارشناسان موسسه حقوقی سیاحتگران ساحل آفتاب برای شما بسیار خاطره انگیز خواهد بود.

با توجه به شرایط ، فضا و ظرفیت های مناسب کشور کوبا و در نظر گرفتن ارتباطات سیاسی جمهوری اسلامی و جمهوری کوبا، انجمن صادرکنندگان خدمات فنی و مهندسی ایران با ۲۴۰ عضو ، دارای ظرفیت های بسیار بالای صدور خدمات طراحی و مشاوره ، راه و ساختمان، ساخت نیروگاه ، فرودگاه، راه آهن ، سدسازی ، استخراج معادن و …. ، قادر است در این جهت گام های موثری در راستای درآمدزایی ارزی و تقویت فعالیت های پیمانکاری بردارد که این امر بدون حمایت های مادی و معنوی و دیپلماسی دولت جمهوری اسلامی ایران مقدور نخواهد بود.

پایان//

 

IccairTelegram

همچنین

چهار گام عملی برای عبور از بحران کرونا

یادداشت حسین سلاح‌ورزی سلاح‌ورزی، نایب‌رئیس اتاق ایران معتقد است: بیشترین تأثیر مستقیم بحران کرونا بر ...

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *